Tolkien John Ronald Reuel (1892-1973), prozaik angielski. Urodził się w Bleomfontein w Afryce Południowej, jako pierworodny syn urzędnika bankowego Arthura Reuela Tolkiena i Mabel Tolkien z domu Suffield. John był słabego zdrowia, co spowodowało, że w 1895 wraz z matką wyjechali do Anglii. Niestety w lutym 1896 jego brat – Arthur Tolkien zmarł. Już od wczesnego dzieciństwa John zaczął wykazywać uzdolnienia językowe. Mabel Tolkien była dobrze wykształcona, pracowała jakiś czas jako guwernantka, zajęła się więc edukacją syna i rozwijaniem jego zainteresowań.
W czerwcu 1900 Mabel Tolkien przeszła na katolicyzm. To wydarzenie miało dalekosiężne skutki, bowiem zarówno Suffieldowie jak i Tolkienowie przestali jej od tego momentu pomagać finansowo. John został przyjęty do Szkoły Króla Edwarda, jednak musiał opłacać czesne. Dwa lata później z powodu kłopotów finansowych Tolkien przeszedł do szkoły św. Filipa. W 1903 John uzyskał upragnione stypendium w Szkole Króla Edwarda. Ciężkim przeżyciem dla młodego Tolkiena była śmierć matki w listopadzie 1904. Braćmi zajął się wówczas ojciec Francis Xawier Morgan, którego Mabel poprosiła o opiekę nad synami. Ojciec Francis zdołał przekonać jedną z ciotek chłopców aby przyjęła ich do siebie. Cztery lata później Tolkienowie przeprowadzili się na stancję do pani Faulkne. John był całkiem dobrym uczniem, ponadto samodzielnie uczył się języków i wymyślał własne. Talent Tolkiena zauważył jego wychowawca George Brewton. Brewton udzielał Tolkienowi prywatnych korepetycji zapoznając go z bogactwem literatury anglosaskiej.
W wieku szesnastu lat, John Reuel poznał starszą od siebie o trzy lata Edith Mary. Z powodu młodego wieku Johna ich związek musiał być jednak utrzymywany w tajemnicy. Po wykryciu sekretu John i Edith zostali rozdzieleni na kilka lat i otrzymali zakaz kontaktowania się z sobą. Zakaz ten uchylono dopiero po osiągnięciu przez Tolkiena pełnoletności. Tolkien ukończył szkołę z wyróżnieniem i otrzymał stypendium w Exeter College w Oxfordzie. Po zdaniu egzaminów i uzyskaniu w 1915 dyplomu bakałarza literatury i języka angielskiego wstąpił w randze podporucznika do 13 Batalionu Rezerwy Strzelców Lancashire. 22 marca 1916 Tolkien poślubił Edith Bratt. Krótko po ślubie Tolkien wyjechał do Francji, gdzie podczas ofensywy nad Sommą zachorował na gorączkę okopową. W szpitalu w Birmingham spędził wiele mięsięcy z powodu ciężkiego przebiegu choroby. Właśnie w szpitalu zaczął pisać „Silmarillion”.
Tolkiem dochował się trójki synów: John Francis Reuel, Michael Hilary Reuel i Christopher Reuel Tolkien. Jako ojciec Tolkien sprawdzał się doskonale, często opowiadał dzieciom wymyślane przez siebie historie, które zresztą później w zmienionych formach pojawiają się w jego twórczości.
Tolkien był zatrudniony w wydziale Ministerstwa Pracy w Oksfordzie. Powrócił także na Uniwersytet, zajmując się pracą przy Słowniku oksfordzkim, a także wygłaszając wykłady na tematy filologiczne. W 1919 Tolkien został magistrem nauk humanistycznych, co właściwie było jedynie tytułem honorowym, nadawanym za specjalne zasługi dla Uniwersytetu lub długoletnią pracę. W 1921 Tolkien objął stanowisko wykładowcy w katedrze anglistyki Uniwersytetu Leeds. W 1924 Tolkien objął katedrę języka angielskiego, która została specjalnie dla niego utworzona. Tym samym stał się najmłodszym profesorem Uniwersytetu w Leeds. W 1925 zwolniło się miejsce szefa katedry języka anglosaskiego w Oxfordzie i Tolkienowi zaproponowano jego objęcie. Tak więc jesienią tegoż roku państwo Tolkienowie wrócili z Leeds do Oxfordu. Wśród studentów Tolkien zasłynął jako nowator, często improwizował na wykładach, przeskakiwał swobodnie z tematu na temat. Wadą Tolkiena było to, że mówił dość niewyraźnie i cicho; miał również zwyczaj niewyjaśniania pewnych pojęć, zakładając, nie zawsze słusznie, że słuchacze doskonale wiedzą o czym mówi. Pewnego lata 1928 przeglądając pisemne prace egzaminacyjne znudzony Tolkien napisał na jednej z kartek „W pewnej norze ziemnej mieszkał sobie pewien hobbit…” Był to początek fascynującej historii o hobbitach lecz rękopis powstał prawdopodobnie dopiero na początku lat trzydziestych.
W 1934 J. Tolkien uzyskał stypendium Fundacji Leverhulme’a i poświęcił się pracy nad staroangielskim poematem Beowulf. Zaowocowała ona wygłoszonym w 1936 wykładem pt. Beowulf: The Monsters and the Critics. Wykład ten ugruntował pozycję Tolkiena jako wybitnego filologa i naukowca.
W międzyczasie rodził się Hobbit. O istnieniu rękopisu wiedziało kilku przyjaciół profesora, w tym Elaine Griffiths, która poinformowała o utworze swoją przyjaciółkę z wydawnictwa George Allen & Unwin – Susan Dagnell. Ta przekonała Tolkiena do ujawnienia manuskryptu, a współwłaściciel wydawnictwa sir Stanley Unwin dał ją do zrecenzowania swojemu dziesięcioletniemu synowi. Młody Rayner Unwin sporządził pochlebną opinię i na jesieni 1937 Hobbit ukazał się drukiem, spotykając się z życzliwym przyjęciem krytyków. Mniej więcej około 1937 Tolkien zaczął pracować nad Nowym Hobbitem, który później przerodził się we Władcę Pierścieni. W tym też czasie wydawnictwo Allen & Unwin poprosiło Tolkiena o nową historię, na co ten przesłał rękopis Silmarillionu nad którym pracował już od około 1916, a kilka opowiadań, które następnie znalazły się w Silmarillionie, próbował wcześniej bez powodzenia drukować. Tolkien uważał, że Silmarillion nie nadaje się do publikacji. Takie samo zdanie miał sir Unwin lecz zasugerował Tolkienowi, by napisał coś podobnego do Hobbita. Był to właśnie Nowy Hobbit, który powstawał aż do 1948.
Do wybuchu wojny Tolkien poświęcał wiele uwagi swoim synom, ukończyli oni dość drogie szkoły prywatne, po czym udało im się dostać na renomowane studia. Mając sporo czasu i ciesząc się zasłużonym uznaniem profesor zdążył napisać opowiastkę Liść, dzieło Niggle’a oraz kilka rozdziałów Władcy Pierścieni. Nie zaniedbywał również pracy naukowej. Podczas wojny państwo Tolkienowie podupadli na zdrowiu. Profesor zarzucił również pisarstwo i dopiero w 1944 napisał kilka rozdziałów Władcy Pierścieni. Wysyłał je zresztą do zrecenzowania synowi Christopherowi, który przebywał w Afryce Południowej na szkoleniu pilotów. Pod koniec wojny Tolkien zrezygnował z kierowania katedrą literatury anglosaskiej w Szkole Angielskiej i został profesorem anglistyki w Merton College.
Ostateczna wersja Władcy Pierścieni,powstała do końca 1949 i została przesłana do wydawnictwa Allen & Unwin. Początkowo niezaakceptowana ale po interwenji Unwin wydana w 3 częściach: Drużyna Pierścienia, Dwie wieże i Powrót króla. Pierwsza część została przyjęta przychylnie i otrzymała pochlebne recenzje, m.in. od C.S. Lewisa. Cały nakład rozszedł się dużo wcześniej niż planowano, a dodatkowo wydawnictwo zaczęło otrzymywać coraz więcej listów od czytelników proszących o następne części. Kolejne części zostały przyjęte równie ciepło jak pierwsza dodatkowo pojawiło się sporo pochlebnych recenzji w prestiżowych czasopismach, a w 1954 Tolkien otrzymał honorowe doktoraty w University College w Dublinie i Uniwersytecie w Liege.
We wrześniu 1955 BBC dokonała adaptacji Władcy Pierścieni na powieść radiową w dziesięciu odcinkach. Władca Pierścieni przyniósł Tolkienowi pierwszą nagrodę literacką – Hugo. World Science Fiction Convention uznało książkę za najlepszą powieść fantastyczną 1956.
W 1958 pisarz zakończył karierę naukową przechodząc na jakże zasłużoną emeryturę. Mimo tego nadal pracował naukowo oraz sporadycznie przyjmował licznie płynące zaproszenia na wygłoszenie odczytów i referatów. W początkach lat sześćdziesiątych sława Władcy Pierścieni zaczęła zataczać szersze kręgi, co spowodowało, że Tolkien namówiony przez wydawnictwo Allen & Unwin, wydał w 1962 Przygody Toma Bombadila. Pracował również nad Silmarillionem, który w zasadzie pozostał nieukończony do końca życia.
Lubiący ciszę i spokój profesor nękany był nieustannymi wizytami, telefonami i korespondencją. Do wydawnictwa Allen & Unwin zgłaszali się także producenci filmowi, pragnący przenieść dzieło na ekran. Nie doszło jednak do pełnej ekranizacji utworu. Umiłowanie spokoju spowodowało, że Tolkienowie w wielkiej tajemnicy nabyli domek w Bournemouth i przeprowadzili się w 1968 Wiedli tam pogodne życie, wolne od natarczywych wielbicieli, wydawców i producentów filmowych. W listopadzie 1971 Edith zmarła. Był to poważny cios dla Tolkiena, który ciężko przeżył jej śmierć. W osiemdziesiąte urodziny przyjaciele urządzili Tolkienowi przyjęcie w Oxfordzie. Skutkiem tego wydarzenia była też kolejna przeprowadzka do Oxfordu, gdzie przyjaciele znaleźli mu małe i ciche mieszkanie. W 1973 otrzymał Order Imperium Brytyjskiego.
John Reuel Ronald Tolkien zmarł 2 września 1973 na zapalenie płuc w szpitalu w Bournemouth. Pochowany został na jednym z cmentarzy w Oxfordzie (katolicka część cmentarza Wolvercote na północnych przedmieściach Oxfordu), w pojedynczej mogile razem z żoną Edith. Na nagrobku widnieje napis: „Beren i Luthien” (to odniesienie do jednej z najpiękniejszych historii miłosnych w twórczości Tolkiena, zamieszczonej w Silamrillionie).
Najważniejsze dzieła: Drzewo i Liść oraz Mythopoeia; Pan Gawen i Zielony Rycerz (1923); Hobbit czyli tam i z powrotem (1937); Księga zaginionych opowieści, Listy od Świętego, Niedokończone opowieści Śródziemia, Ostatnie legendy; Perła: Król Orfeo; Rudy Dżil i jego pies (Aegidii Ahenobarbi Julii Agricole de Hommo Domini de Domito Aule Draconarie Comitis Ragni Minimi Regis et Basilei mira facinora et mirabilis exortus: czyli w języku pospolitym Wywyższenie i cudowne przygody rudobrodego Dżila, gospodarza z Ham, Pana oswojonego smoka, Króla Małego Królestwa) (1947); Władca Pierścieni t.1: Wyprawa (1954), t.2 Dwie Wieże (1954), t.3 Powrót króla (1955); Przygody Toma Bombadila (1962); Kowal z Podlesia Większego (1967), Silmarillion (1977), Tolkien dzieciom.
